اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )
184
خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )
بيخته نيم درم ، دمالاخوين نيم درم ، اين يك شربت باشد در آب باران 5 ، يا در آب آهنگران 6 بدهند . اسهال بلغمي علامتهاي آن اندر براز ، پديد آيد . علاج آن دو درم حب الرشاد بريان كرده ناكوفته بدهند با آب گرم با تخم خشخاش اسفيد و كندر از هر يكى راست راست 7 نرم بكوبند و مقدار يك كف از آن با شراب مورد يا شراب آبى بدهند ، اسهال كهن باز دارد ، و كندر و مر و زعفران و افيون و سندروس 8 راستا راست بكوبند و حب كنند ، شربت نيم درم ، اسهال بلغمي باز دارد . حبي ديگر دارجيني ، افيون ، جندبيدستر ، راستا راست حب كنند 9 ، همچون بلبل ، شربتى هفت حب باشد و كودكان را دو حب 10 . اسهال سوداوي علامتهاي آن مزاج ، سوداوي باشد و طعامهاي چرب ، سود دارد . علاج آن ( 1 / 223 ) رگ باسليق بزنند يا اسيلم از دست چپ ، و بگيرند : ناردان بريان كرده دو درم ، زرنباد بريان كرده يك درم ، كهربا دو درم ، تخم شاهسبرم 11 بريان كرده ناكوفته دو درم 12 ، شربتى از آن سه درم با كباب جگر يا با شراب مورد بدهند . اسهال خون 13 علاج آن اقراص كهربا و رب آبى دهند 14 ، و دو درم تخم لسان الحمل 15 در شراب آبى ميدهند ، و دو درم حب الاس از تخم پاك كرده ، دو درم تخم گندنا و دو درم تخم گل هر دو كوفته و بيخته سفوف كنند ، اسهال خون باز گيرد ، و خداوند " بواسير " را سود دارد . و طعام ، اندر همه انواع ، پايجه باشد و زرده خايه نيم برشت و ارزن پوست باز كرده به شيره مغز بادام و گاورس پوست باز كرده و برنج باز بريان كرده به شيره مغز بادام پخته و پايجه ، به سماق پخته ، و گوشت كبك و تذرو ، بناردان پخته . زحير 16 علاج آن زرده خايه مرغ خام با روغن گل بياميزند و مرداسنگ مغسول و صمغ عربي و اسفيداج بدان بسرشند و بطلي كنند ، و حمول 17 سازند ، و شياف زحير به كار دارند ، و مقلياتا 18 دهند . و اگر تب نباشد ، نان اندر شير تازه ثريد كنند ، سود دارد . و اگر سبب زحير ، سرما باشد ، حب الرشاد دهند با آب گرم ، و گوگرد با پيه بز سرشته 19 دود كنند ، چنان كه رسمست . و بگيرند : مغز جوز بريان كرده سه درم ، نانخواه يك درم ، كندر نيم درم ، بكوبند و سفوف كنند و بر خشت گرم 20 و تابه گرم نشستن ، سود دارد ، و براز زن 21 و نمك گرم كرده همچنين سود دارد .